Menu

„Urobieni. Reportaże o pracy” Marek Szymaniak

  • Gracjan Broda

„Urobieni” to zbiór reportaży Marka Szymaniaka o tragicznej sytuacji ogromnej części pracowników w Polsce po transformacji ustrojowej. Okazuje się, że Polacy są jednym z najbardziej zapracowanych narodów w Unii Europejskiej, więc logicznie rzecz biorąc, powinni być usatysfakcjonowani swoim poziomem życia, bo przecież od dziecka byli z każdej strony przekonywani o prawdziwości twierdzenia, które w dalszym życiu okazało się po prostu komunałem: jak ktoś pracuje, to ma. A tymczasem rzeczywistość okazała się inna.

Spędzamy w pracy większość życia, nawet kiedy opuszczamy zakład pracy, czy zamykamy drzwi biura, to często nadal jesteśmy w pracy, bo zaległości przynosimy do domu. Albo nasza praca z różnych powodów jest tak toksyczna, że nie sposób o niej zapomnieć nawet w nocy.
Zarobki często nie pozwalają na zaspokojenie najważniejszych potrzeb, bo człowiek przecież nie jest stworzeniem, któremu do normalnego, godnego .życia wystarczy łóżko do spania i pożywienie.

Pani Urszula, bohaterka pierwszego reportażu, pracowała w szpitalu jako salowa i w 2017 za swoją pracę dostawała miesięcznie do ręki 1459 zł., a tempo pracy było takie, że praktycznie przez cały czas odczuwała zmęczenie – w pracy i po pracy. I to jest kolejny problem dużej części pracowników w Polsce – zmęczenie, które nie przechodzi w domu, po nocy, po kilku wolnych dniach, po urlopie ( jeżeli akurat ktoś należy do grupy szczęśliwców mogących liczyć na urlop, bo okazuje się, że to też nie jest oczywistością, czymś, co należy się pracownikowi po dłuższym okresie ciężkiej pracy). Zresztą czas wolny często da się wykorzystać jedynie na odespanie zaległości z wielu miesięcy, na inny rodzaj wypoczynku nie ma ani siły ani funduszy. Tempo naszego życia przyspiesza coraz bardziej, wymagania się zwiększają, obowiązków jest coraz więcej, śpimy coraz mniej, zaczynamy przekraczać granice ludzkiej wytrzymałości. Urszula, pracująca w supermarkecie mówi:

„Jak człowiek rodzi się w Polsce, to na plecach ma napisane: Kunta Kinte.” 1)

Marek Szymaniak oddaje głos przedstawicielom takich grup zawodowych jak salowe, ochroniarze, pracownicy supermarketów, biur call center, a ci mówią o pracy ponad siły, o pogarszającym się zdrowiu, braku szacunku ze strony szefów i innych stojących szczebel wyżej pracowników, o groźbach i straszeniu zwolnieniem przy każdej okazji, o typowych tekstach, jakie słyszą od swoich przełożonych każdego dnia w ramach motywacji (zamiast premii). Nie liczy się człowiek, liczy się tylko maksymalny zysk. Urszula wyznaje:

„Dla pracodawcy nie mam podmiotowości człowieka. Mam robić, a nie myśleć. Od myślenia tu są inni.” 2)

Marek Szymaniak zastanawia się nad tym, dlaczego tak jest, że polski pracodawca może praktycznie dyktować pracownikowi każde warunki pracy i nie podlegają one negocjacji. Ważna jest tutaj funkcja państwa, które przyzwala na taki stan rzeczy. Państwowa Inspekcja Pracy jest instytucją całkowicie bezradną wobec łamania praw pracowniczych (nieuczciwy pracodawca może być ukarany dwoma tysiącami złotych), a to znaczy, że pracodawcom nie opłaca się być w porządku wobec pracowników. Ale nie tylko tu tkwi przyczyna. Polscy przedsiębiorcy często nie mają innej koncepcji na powodzenie biznesu niż ograniczenie do minimum pensji swoich pracowników. Do tego jeszcze prawie wszyscy w pewnym momencie uwierzyliśmy, że nie ma innej alternatywy dla komunizmu jak tylko kapitalizm rodem z „Ziemi obiecanej”.

Dlatego też warto z uwagą przeczytać kończącą książkę rozmowę z profesorem Andrzejem Szahajem, która jest próbą wyjaśnienie i zrozumienia przyczyn takiej, a nie innej sytuacji na polskim rynku pracy. Profesor Szahaj i Marek Szymaniak zastanawiają się na przykład nad tym, dlaczego w okresie przemian wybrano w Polsce akurat model kapitalizmu opartego na ideologii neoliberalnej. Bo przecież są inne, jak na przykład ten realizowany z powodzeniem i przy zadowoleniu obywateli w krajach skandynawskich.

Bibliografia:

1) Szymaniak M., Urobieni, Wydawnictwo Czarne, Wrocław 2018 r., strona 100

2) Szymaniak M., Urobieni, Wydawnictwo Czarne, Wrocław 2018 r., strona 99

Autor: Monika Golańska

Regionalny Portal Informacyjny

Adres redakcji: ul. Piaskowa 102/4, 72-010 Police

Nr rejestru: 909


tel. 796 142 364

kontakt z redakcją