Menu
reklama:
reklama:

„Co dalej szary człowieku” Hans Fallada

  • Gracjan Broda

Pinneberg, bohater powieści Hansa Fallady, każdego dnia zderza się z rzeczywistością tak bardzo nieprzychylną zwykłemu człowiekowi, że niekiedy ma ochotę poddać się i więcej nie walczyć o minimum godności dla siebie i swojej rodziny.

Berlin na początku lat trzydziestych nie jest miejscem przyjaznym dla młodego człowieka, który ma na utrzymaniu niepracującą, ciężarną żonę.
Hitler nie został jeszcze kanclerzem Rzeszy, jego partia wciąż nie jest partią wiodącą, ale już czuć w powietrzu zbliżającą się katastrofę. Narodowi socjaliści stają się coraz silniejsi, do swoich poglądów politycznych nakłaniają propozycjami łatwych rozwiązań problemów społecznych i przemocą, narasta antysemityzm i strach.
Szaleje bezrobocie, więc pracodawcy korzystając z sytuacji, stają się coraz bardziej bezwzględni, nie szanują pracowników, na każdym kroku straszą zwolnieniem z pracy, bo wiedzą, że na ich miejsce znajdą natychmiast innych, którzy zgodzą się pracować ciężej za mniejsze pieniądze. Jeden z przełożonych Pinneberga robi swoim pracownikom wykłady umoralniające, dotyczące etycznego zachowania wobec firmy, która zawsze winna być priorytetem w ich życiu.

„Na pierwszym miejscu jest firma, i na drugim, i na trzecim. A potem może pan robić, co się panu podoba. Żyje pan dzięki nam, mój panie, zdjęliśmy z pana barków troskę o utrzymanie, czy pan to rozumie?” 1)

Należy się więc jej wdzięczność i całkowite oddanie nawet za cenę rezygnacji z życia prywatnego. Poród żony, choroba dziecka to nie są powody, które mogłyby usprawiedliwić nieobecność w pracy. Norma, sprzedaż, wyniki – to tylko liczy się przy ocenie pracownika i decyduje o jego ewentualnym pozostaniu w firmie lub zwolnieniu.

„Jutro muszę sprzedać za trzysta marek.” 2)

Człowiek budzi się z tą myślą, idzie z nią do pracy, wraca do domu i zasypia wciąż myśląc o normie. I nawet we śnie słyszy, jak jakiś głos powtarza mu, że musi wyrobić normę. Taka presja odbiera energię i wszelką chęć do pracy, wywołuje odwrotny skutek do żądanego. Johannes stara się, ale efekty nie zadowalają przełożonych, staje się coraz mniej wydajny, coraz bardziej roztrzęsiony i zdesperowany. Nie na każdego stres działa mobilizująco, niektórych niszczy, odbiera im wszelką kreatywność, swobodę i umiejętność sprawnego działania.

„Pinneberg nie jest twardy, jest miękki; gdy wywierają na niego presję, traci formę, rozkleja się, przemienia się w papkę, staje się nikim.” 3)

Dodatkowo instytucje powołane do pomocy obywatelom utrudniają załatwienie każdej sprawy jak to tylko możliwe. Pinneberg czuje się nikim w zetknięciu z machiną urzędniczą i jej pracownikami, dla których jest wrogiem tylko dlatego, że zjawił się tam jako petent i domaga się respektowania swoich praw.

Hans Fallada jak zwykle nie zaskakuje czytelnika nagłymi zwrotami akcji, nie epatuje wielkimi tragediami, ale spokojnie, niespiesznie opowiada o codziennym borykaniu się z życiem „szarego człowieka”. Pierwszoosobowa narracja sprawia, że czytelnik ma wrażenie, jakby towarzyszył bohaterom w ich życiu, w ich małych, nieczęstych radościach i ciągłych porażkach.

Bibliografia:

1) Fallada H. Co dalej, szary człowieku?, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2013, strona 298,

2) Fallada H. Co dalej, szary człowieku?, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2013, strona 257,

3) Fallada H. Co dalej, szary człowieku?, Wydawnictwo Sonia Draga, Katowice 2013, strona 258,

Autor: Monika Golańska

Regionalny Portal Informacyjny

Adres redakcji: ul. Piaskowa 102/4, 72-010 Police
Nr rejestru: 909

tel. 796 142 364

kontakt z redakcją