Menu
reklama:
reklama:

Hydrierwerke Politz - Historia Fabryki Benzyny Syntetycznej

  • Gracjan Broda

Dziennik Policki rozpoczyna cykl artykułów poświęconych historii naszego regionu. Pierwszym tematem, który chcielibyśmy nieco przybliżyć jest Fabryka benzyny syntetycznej Hydrierwerke Politz AG, która funkcjonowała w Policach w latach 1940–1945, czyli w okresie II Wojny Światowej dostarczając paliwo na potrzeby hitlerowskiej armii.

W drugiej połowie 1937 niemiecki koncert I.G. Farben Industrie rozpoczął budowę dwunastu fabryk benzyny syntetycznej bazujących na technologii opracowanej przez Friedricha Bergiusa, nagrodzonego w 1931 roku nagrodą Nobla, za proces uzyskiwania benzyny syntetycznej z węgla.

Hydrierwerke Politz była największą spośród wszystkich fabryk produkujących benzynę syntetyczną na bazie węgla wybudowaną przez koncern. Budowa fabryki w 1937 roku mogła o tyle dziwić, że wytwarzanie w ten sposób paliw było bardzo kosztowne, bowiem z 7 ton węgla otrzymywano zaledwie 1 tonę paliwa. Należy sobie zadać pytanie dlaczego mimo tak ogromnych kosztów Niemcy zdecydowali się na budowę aż tylu fabryk. Być może Adolf Hitler w ten właśnie sposób przygotowywał się do II Wojny Światowej, zabezpieczając produkcję paliwa niezbędnego do samolotów, czołgów oraz innych pojazdów militarnych.

Fabryka wybudowana za blisko 2 mld marek ulokowana została na trasie kolejowej pomiędzy Trzebieżą i Szczecinem na terenie 1 500 hektarów, z czego zwarte zabudowania sięgały rzędu 200 ha. Rozpoczęta we wrześniu 1939 roku wojna zdecydowanie przyspieszyła tą inwestycję ponieważ do tego czasu w Policach pracowali jedynie zatrudniani na zasadzie kontraktów najemnicy z Czech, Słowacji, Bułgarii, Rumunii oraz pracownicy z Niemiec.

Darmowa siła robocza, pozwoliła na jeszcze większe możliwości przerobowe fabryki. Dwanaście fabryk było w stanie rocznie wyprodukować około 2 mln ton różnorakiego rodzaju paliwa od okrętowego poprzez lotnicze. W latach 1943-44 produkcja ta wzrosła aż czterokrotnie i wynosiła od 7-8 milionów ton rocznie. Jak pokazała historia w paliwo z Hydrierwerke Politz zaopatrywana była hitlerowska armia walcząca na różnych frontach podczas II Wojny Światowej. Zasoby polickiej fabryki pokrywały około 30% zapotrzebowania armii niemieckiej na paliwa.

W Hydrierwierke Politz nie marnowało się nic. Wszystkie uzyskiwane produkty uboczne znajdowały swoje zastosowanie. I tak oprócz paliwa policka fabryka produkowała m.in. smary oraz oleje.

Produkcja na poziomie 80 000 ton wysokiej jakości paliwa lotniczego zmusiła aliantów do podjęcia działań w celu likwidacji tego jakże wydajnego kombinatu chemicznego. Pierwsze bombardowanie nastąpiło w nocy z 12/13 maja 1943 roku. W sumie lotnictwo alianckie przeprowadziło 23 bombardowania fabryki benzyny syntetycznej w Policach.

- Największe nastąpiło 19 stycznia 1945 roku w ramach ofensywy zimowej z nad Wisły. Najpierw o godzinie 22:00 następnie o 24:00 przeprowadzono wielkie bombardowanie Polic, w którym udział wzięło blisko 1200 alianckich samolotów. To właśnie po tych bombardowaniach z 19 stycznia Hydrierwerke Politz przestało istnieć - opowiadał w filmie dokumentalnym „Synteza” Ignacy Kąkolewski więzień obozu pracy w Policach.

Ostatnie bombardowanie miało miejsce 8 lutego 1945 i trwało ponad 8,5 godziny. Udział w lutowym ataku wzięło niespełna 1 000 alianckich samolotów.

W okolicy fabryki ulokowano kilka obozów pracy, w których jak podają źródła historyczne mogło przebywać nawet do 30 tyś. pracowników przymusowych różnych narodowości w tym ponad 15 tyś. stanowili Polacy. Jak podają źródła historyczne na skutek wycieńczenia, przepracowania, chorób oraz w wyniku zamordowania zginęło blisko 13 tyś. osób.

- Trzymam jako pamiątkę swój numer obozowy jako aresztowany w obozie w Policach miałem numer 6002. Zresztą człowiek tam nie istniał. Istniał numer i wyłącznie numer – powiedział w filmie dokumentalnym „Synteza” Ignacy Kąkolewski więzień obozu pracy w Policach.

Wokół fabryki powstało też wiele mitów, których nie udało się jak do tej pory ani potwierdzić ani zanegować. Jednym z nich jest informacja, jakoby w polickiej fabryce miałaby być produkowana „ciężka woda”, mająca służyć do produkcji bomby atomowej, o której marzył Adolf Hitler. M.in. aby zapobiec tego typu działaniom alianci wysłali jednostki specjalne aby zniszczyły fabrykę izotopu Vemork w Norwegii, w miejscowości Rjukan. Niemcy po tych atakach postanowili przenieść zasoby „ciężkiej wody” na terytorium Niemiec, jednak nigdy im się to nie udało.

Ciężką wodę oddziela się w procesie powolnej elektrolizy. Podczas tego procesu wodór i tlen uchodzą z elektrod, natomiast tlenek deuteru pozostaje w naczyniu. Z elektrolizy 100 000 litrów wody uzyskuje się około 1 litra ciężkiej wody, co sprawia, że jej otrzymanie jest kosztowne. Police z racji swojego bliskiego dostępu do Odry wydawać by się mogły idealną lokalizacją. Na pytanie czy tak właśnie było odpowiedzi nie poznamy być może nigdy.

Pojawiają się również sygnały o podziemnych korytarzach, które miałyby prowadzić przez Szczecin aż do Berlina. Świadczyć o tym może między innymi fakt zamiłowania Niemców do podziemnych zabudowań, których nie brakuje w Hydrierwerke Politz.

Dziś po fabryce pozostały jedynie ruiny widoczne na fotografiach:

  • 001001
  • 002002
  • 003003
  • 004004
  • 005005
  • 006006
  • 007007
  • 008008
  • 009009
  • 010010
  • 011011
  • 012012
  • 013013
  • 014014
  • 015015
  • 016016
  • 017017
  • 018018
  • 019019
  • 020020
  • 021021
  • 022022
  • 023023
  • 024024
  • 025025
  • 026026
  • 027027
  • 028028
  • 029029
  • 030030
  • 031031
  • 033033
  • 034034
  • 035035
  • 036036
  • 037037
  • 038038
  • 039039
  • 040040
  • 041041
  • 042042
  • 043043
  • 044044
  • 045045
  • 046046
  • 047047

Autor: Gracjan Broda, Foto: Gracjan Broda


ZOBACZ TAKŻE:



Komentarze  

 
#1 pawel 2016-01-23 20:01
witam :)

chcialbym dowiedziec sie gdzie znajduje sie lokacja na trzecim zdjeciu od konca? jakies wejscie w tunel i te zamkniete drzwi gdzies na srodku galerii.

bardzo dziekuje za info :)

pozdrawiam


pawel
Cytować
 

Napisz komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Regionalny Portal Informacyjny

Adres redakcji: ul. Piaskowa 102/4, 72-010 Police
Nr rejestru: 909

tel. 796 142 364

kontakt z redakcją